Werk je in de horeca, als taxichauffeur, kapper of bezorger in Ierland? Dan heb je waarschijnlijk te maken met fooien en servicekosten. Sinds december 2022 gelden er nieuwe regels die werkgevers verplichten om elektronische fooien eerlijk te verdelen. In dit artikel lees je precies wat jouw rechten zijn en hoe je een klacht kunt indienen als je niet krijgt waar je recht op hebt.
Wat zijn fooien, gratificaties en servicekosten?
Een fooi is geld dat een klant betaalt in de verwachting dat dit bij de werknemer of werknemers terechtkomt. Dit kan op verschillende manieren:
- Vrijwillig aan een werknemer of groep werknemers gegeven
- Vrijwillig aan de werkgever betaald (bijvoorbeeld via pin)
Verplichte servicekosten
Verplichte servicekosten zijn bedragen die klanten moeten betalen bovenop de kosten van goederen of diensten. Denk aan entreegeld, tafelgeld of kurkengeld.
Belangrijk: werkgevers mogen alleen verplichte servicekosten rekenen als dit geld daadwerkelijk naar werknemers gaat, net zoals bij elektronische fooien.
Verschillende manieren van fooi geven
Werknemers ontvangen fooien meestal op een van deze manieren:
- Verplichte servicekosten
- Vrijwillige servicekosten
- Fooi betaald via creditcard of betaalpas aan de werkgever
- Fooi in een gemeenschappelijke pot (zoals een personeelsbox)
- Fooi rechtstreeks aan de werknemer
Nieuwe regels sinds december 2022
De Payment of Wages (Amendment) (Tips and Gratuities) Act 2022 is op 1 december 2022 ingegaan. Deze wet bracht belangrijke veranderingen:
- Werkgevers moeten elektronische fooien eerlijk en transparant verdelen
- Het is illegaal om fooien te gebruiken als basisloon
- Werknemers moeten geraadpleegd worden over het verdelingsbeleid
Welke sectoren vallen eronder?
De wetgeving geldt voor sectoren waar fooi geven gebruikelijk is:
- Restaurants en pubs
- Hotels en pensions
- Kappers en schoonheidssalons
- Taxibedrijven
- Bezorgdiensten
- Reisorganisaties
- Bookmakers
Hoe moeten fooien worden verdeeld?
Overleg met werknemers verplicht
Werkgevers moeten alle werknemers raadplegen over het beleid voor het verdelen van fooien. Ook bij belangrijke wijzigingen in dit beleid is overleg verplicht.
Elektronische fooien
Elektronische fooien – betaald via debit- of creditcard, smartcard, apps of contactloze betaling – moeten eerlijk verdeeld worden. Werkgevers mogen bij het verdelen rekening houden met:
- Senioriteit of ervaring
- Gegenereerde omzet
- Aantal gewerkte uren
- Fulltime of parttime contract
- Rol bij de dienstverlening
Overzicht van uitbetalingen
Je werkgever moet je binnen 10 dagen na uitbetaling een overzicht geven van:
- Het totale bedrag aan elektronische fooien in een bepaalde periode
- Hoeveel jij daarvan hebt ontvangen
Contante fooien
Contante fooien die rechtstreeks aan jou worden gegeven, vallen niet onder de verdelingsregels. Als werknemers zelf fooien beheren (bijvoorbeeld via een ’tronc’-systeem), gelden de verdelingsregels ook niet.
Transparantie voor klanten
Sinds 1 december 2022 moeten werkgevers duidelijk aangeven hoe zij omgaan met fooien en servicekosten. Op de verplichte ‘Kennisgeving fooien en gratificaties’ moet staan:
- Of fooien worden uitgedeeld aan personeel
- Hoe ze worden verdeeld en welke bedragen
- Of servicekosten (deels) worden verdeeld en hoe
Een voorbeeld van zo’n kennisgeving vind je in de informatiegids van de Workplace Relations Commission.
Handhaving en boetes
De Workplace Relations Commission (WRC) controleert of bedrijven zich aan de regels houden. Overtredingen kunnen leiden tot boetes:
- €1.500 voor het niet verstrekken van juiste arbeidsvoorwaarden
- €750 voor het niet geven van een schriftelijke verklaring over fooiverdeling
- €750 voor het niet als fooi behandelen van servicekosten
- €500 voor het niet ophangen van de verplichte kennisgeving
De WRC kan werkgevers ook verplichten om onrechtmatige ingehouden fooien terug te betalen.
Klacht indienen
Krijg je niet de fooien waar je recht op hebt? Volg deze stappen:
- Bespreek het eerst met je werkgever – probeer het probleem onderling op te lossen
- Dien een formele klacht in bij de WRC als het gesprek niet helpt
Termijnen voor klachten
Je moet je klacht binnen 6 maanden indienen via het online klachtenformulier van de WRC. Deze termijn kan met 6 maanden verlengd worden, maar alleen bij een geldige reden.
Waar kun je meer informatie krijgen?
Voor vragen kun je contact opnemen met de Informatie- en Klantenservice van de WRC.
Download ook de uitgebreide informatiegids over de Payment of Wages (Amendment) (Tips and Gratuities) Act 2022 voor alle details.
Samenvatting
De nieuwe regels sinds december 2022 beschermen werknemers beter:
- Elektronische fooien moeten eerlijk verdeeld worden
- Werkgevers moeten transparant zijn over hun fooienbeleid
- Werknemers krijgen binnen 10 dagen een overzicht van uitbetalingen
- Overtreding kan leiden tot boetes tot €1.500
- Klachten kun je indienen bij de WRC binnen 6 maanden