Als je in Ierland gaat werken, bepaalt je werknemersstatus je rechten, belastingen en sociale verzekeringen. Je kunt werknemer, zelfstandige of een specifiek type werknemer zijn. In dit artikel leer je alle verschillende categorieën kennen en wat dit voor jou betekent.
Werknemer of zelfstandige: het verschil
Er bestaat geen exacte wettelijke definitie van wie werknemer is en wie zelfstandige. Revenue bepaalt je arbeidssstatus door te kijken naar:
- Wat je doet
- Hoe je het werk uitvoert
- Schriftelijke of mondelinge overeenkomsten tussen jou en je opdrachtgever
Deze status is cruciaal omdat het invloed heeft op je belastingen, PRSI-bijdragen, sociale voorzieningen en arbeidsrechten.
Werknemer
Je bent werknemer als je een ‘contract of service’ (arbeidsovereenkomst) hebt. Je werkgever bepaalt wanneer, waar en hoe je werkt. Je krijgt een vast loon en je werkgever houdt belasting en PRSI in.
Zelfstandige
Bij een ‘contract for services’ ben je zelfstandige of opdrachtnemer. Je runt je eigen bedrijf en levert diensten tegen een vergoeding. Je regelt zelf je belastingen en PRSI-bijdragen.
Verschillende soorten werknemers
Als werknemer heb je bepaalde arbeidsrechten. Voor sommige rechten moet je een minimale periode ononderbroken hebben gewerkt.
Deeltijdwerknemers
Deeltijdwerknemers hebben vergelijkbare rechten als voltijdwerknemers. Soms moet je gedurende een bepaalde periode een minimum aantal uren werken om bepaalde rechten te verkrijgen, zoals ontslagvergoeding.
Werknemers met tijdelijk contract
Een werknemer voor bepaalde tijd heeft een contract dat eindigt:
- Op een vastgestelde datum
- Wanneer een specifiek project is voltooid
- Wanneer een gebeurtenis plaatsvindt (bijvoorbeeld het eindigen van externe financiering)
Werknemers met tijdelijke contracten hebben dezelfde rechten als andere werknemers, plus extra wettelijke bescherming.
Oproepkrachten
Er bestaat geen exacte definitie van oproepkrachten in het arbeidsrecht. Deze werknemers staan zonder vaste uren paraat voor werk. Ze worden wel beschouwd als werknemers en hebben recht op bepaalde bescherming, zoals het minimumloon en loonstrookjes.
Voor andere rechten, zoals bescherming tegen onterecht ontslag, heb je twee jaar ononderbroken dienst nodig. Dit is voor oproepkrachten vaak moeilijk te behalen.
Seizoenarbeiders
Seizoenarbeiders werken voor korte periodes, vaak in sectoren als landbouw of toerisme. Voor alle gewerkte uren moet je minimaal het minimumloon ontvangen. Voor zondagwerk geldt een toeslag.
Jonge werknemers
Kinderen onder 16 mogen niet werken, behalve in uitzonderlijke gevallen zoals filmopnames. Jongeren van 14-15 jaar mogen licht werk doen met beperkingen tijdens schoolperiodes. Voor 16-18 jarigen gelden regels over maximale werkuren en nachtwerk.
Uitzendkrachten
Een uitzendkracht werkt voor een uitzendbureau en wordt bij een ander bedrijf geplaatst. Je hebt niet alle rechten van reguliere werknemers, maar moet wel gelijk behandeld worden wat betreft:
- Werktijden en rusttijden
- Nachtarbeid
- Jaarlijks verlof en feestdagen
- Loon
Voor ontslagwetgeving is het bedrijf waar je werkt je werkgever, niet het uitzendbureau. Zij zijn ook verantwoordelijk voor je veiligheid op de werkplek.
Nieuwe werkvormen
Gig-workers
Veel werknemers in de gig-economie (zoals Uber-chauffeurs of Deliveroo-bezorgers) werken als zelfstandige. Elke situatie is echter anders en soms worden werknemers ten onrechte als zelfstandigen geclassificeerd. Juridische tests bepalen de werkelijke status op basis van de aard van je werkrelatie.
Bedrijfseigenaren
Als je 50% of meer van de aandelen bezit van het bedrijf waar je werkt, word je voor PRSI-doeleinden niet als werknemer beschouwd. Je wordt geclassificeerd als zelfstandige en betaalt PRSI klasse S.
Hulp bij het bepalen van je status
Twijfel je over je werkstatus? Citizens Information biedt hulp bij het bepalen of je werknemer of zelfstandige bent. Je kunt ook contact opnemen met de Workplace Relations Commission (WRC) voor advies.
Checklist werkstatus
- Bepaal of je werknemer of zelfstandige bent via de Revenue-criteria
- Check welke specifieke werknemerscategorie op jou van toepassing is
- Informeer je over de rechten die bij jouw status horen
- Let op minimale diensttijden voor bepaalde rechten
- Vraag advies bij twijfel via Citizens Information of WRC